Vraag om uitleg over het voornemen van VDAB om kosten door te rekenen aan OCMW’s
Parlementslid Tom Ongena (Open VLD) kaartte een interne nota van VDAB aan waarin het managementteam onderzoekt of kosten voor de begeleiding en activering van leefloongerechtigden zouden kunnen worden doorgerekend aan OCMW’s. Hij plaatste deze nota in een bredere context: leefloongerechtigden zijn verplicht ingeschreven bij VDAB en door de beperking van de werkloosheid in de tijd wordt een extra instroom richting OCMW’s verwacht.
Volgens Ongena is activering van leefloongerechtigden een kerntaak van VDAB. Het doorschuiven van kosten naar lokale besturen zou volgens hem geen echte besparing zijn, maar enkel een verschuiving van middelen binnen de overheid.
Minister van Werk Zuhal Demir reageerde duidelijk: het gaat om een intern denkspoor van het VDAB-management en niet om een beslissing van de raad van bestuur. Ze benadrukte expliciet dat het juridisch niet mogelijk is om OCMW’s te laten betalen voor VDAB-dienstverlening aan leefloongerechtigden. Het VDAB-decreet legt zowel de verplichte inschrijving als het recht op begeleiding vast.
De minister wees wel op een gewijzigde context waarin VDAB en OCMW’s nauwer zullen moeten samenwerken, onder meer rond capaciteit, gegevensuitwisseling en sanctionering. In de replieken bevestigden ook CD&V, Groen en Open VLD dat het onaanvaardbaar zou zijn om kosten door te rekenen aan lokale besturen. Demir sloot het debat af met een expliciete garantie: VDAB zal geen geld vragen aan OCMW’s voor activeringstrajecten, al wordt wel gekeken naar mogelijke dubbele financiering van vergoedingen.
Vraag om uitleg over de hervorming van de individuele beroepsopleiding (IBO)
Katrien Houtmeyers (N-VA) lichtte de definitief goedgekeurde hervorming van de individuele beroepsopleiding toe. IBO is een vorm van werkplekleren waarbij een werkzoekende onmiddellijk aan de slag gaat bij een werkgever, met opleiding op de werkvloer en uitzicht op aanwerving. Het instrument verloor de afgelopen jaren aan aantrekkelijkheid, wat aanleiding gaf tot een grondige herziening.
Minister Zuhal Demir stelde dat de hervorming IBO eenvoudiger, aantrekkelijker en financieel evenwichtiger moet maken. Een belangrijke wijziging is dat de IBO-premie voortaan door de werkgever wordt betaald en beter aansluit bij het loon na aanwerving. Voor IBO Plus, gericht op onder meer personen met een medische problematiek, arbeidsbeperking of een detentieverleden, blijft VDAB de premie financieren.
Daarnaast wordt sterk ingezet op administratieve vereenvoudiging, zodat begeleiders meer tijd hebben voor inhoudelijke ondersteuning. VDAB zet in op actieve promotie via haar website, gerichte communicatie naar werkgevers en sectorfondsen, en online infosessies. Demir benadrukte ook het belang van IBO Plus voor de re-integratie van langdurig zieken en pleitte ervoor om de federale wachttijd voor inschrijving bij VDAB na ziekte te verkorten of af te schaffen.
Parlementsleden stelden vragen over mogelijke perverse effecten voor werkgevers, de monitoring van wie het initiatief neemt voor een IBO en taalvereisten. De minister verduidelijkte dat het vereiste taalniveau afhangt van het beroep en dat taalverwerving ook mogelijk is tijdens het werk, via werkplekleren.
Ontwerp van decreet over controle en sanctionering van werkzoekenden
Tot slot lichtte minister Demir een ontwerp van decreet toe dat de procedure rond controle en sanctionering van verplicht ingeschreven werkzoekenden wijzigt. Werkzoekenden zullen bij een vastgestelde inbreuk niet langer automatisch worden uitgenodigd voor een fysiek verhoor, maar behouden wel volledig hun recht op verweer, schriftelijk of mondeling, en met bijstand.
Volgens de minister is de huidige procedure inefficiënt, onder meer door de lage opkomst bij fysieke verhoren. Ook wordt de verplichte kennisgeving aan de RVA bij beroep tegen een VDAB-sanctie geschrapt om administratieve lasten te verminderen.
Groen en PVDA uitten scherpe kritiek en verwezen naar adviezen van vakbonden en de Nationale Arbeidsraad, die waarschuwen dat sancties vooral voor kwetsbare werkzoekenden contraproductief kunnen zijn. Open VLD, CD&V, N-VA en Vlaams Belang steunden het ontwerp en beschouwden het als een technische aanpassing die fundamentele rechten intact laat. CD&V vroeg wel om een breder debat over sanctionering in de nieuwe context.